Menyedari anda tersilap klik pautan atau memuat turun lampiran dalam e-mel mencurigakan boleh mendatangkan rasa panik yang besar, namun tindakan pantas dalam beberapa minit pertama adalah kunci untuk mengurangkan risiko kehilangan data atau wang. Jika anda berada dalam situasi ini, jangan tunggu sehingga kerosakan berlaku; lakukan langkah kawalan kerosakan segera untuk melindungi akaun dan peranti anda.
Putuskan sambungan internet dengan segera
Langkah pertama yang paling kritikal ialah mengasingkan peranti anda daripada rangkaian internet. Sama ada anda menggunakan komputer riba, telefon pintar atau tablet, matikan sambungan WiFi atau data selular serta-merta.
Tindakan ini menghalang perisian hasad (malware) daripada terus berhubung dengan pelayan penggodam atau menghantar data peribadi anda keluar dari peranti. Dengan memotong talian, anda memberi ruang untuk menilai keadaan tanpa ancaman serangan berterusan secara masa nyata.
Tukar kata laluan akaun penting
Jika anda sempat memasukkan maklumat log masuk ke dalam laman web palsu yang dipautkan melalui e-mel tersebut, anda perlu menganggap akaun tersebut telah berkompromi. Segera tukar kata laluan untuk akaun e-mel utama anda, akaun perbankan dalam talian dan mana-mana akaun media sosial yang berkaitan.
Gunakan peranti lain yang berasingan dan selamat untuk melakukan penukaran ini. Pastikan anda menetapkan kata laluan yang unik serta kukuh bagi setiap perkhidmatan dan aktifkan pengesahan dua faktor (MFA) jika ia belum diaktifkan sebelum ini.
Semak aktiviti akaun bagi transaksi luar biasa
Selepas mengamankan kata laluan, luangkan masa untuk memeriksa penyata bank atau sejarah transaksi akaun anda secara teliti. Cari sebarang aktiviti yang tidak dikenali, walaupun nilainya kecil kerana scammer sering melakukan ujian transaksi kecil sebelum melakukan pengeluaran besar.
Sekiranya anda menjumpai transaksi yang meragukan, hubungi institusi kewangan anda dengan segera. Laporkan transaksi tersebut sebagai tidak sah agar pihak bank dapat membekukan kad atau akaun anda daripada terus menjadi sasaran pengeluaran wang tanpa kebenaran.
- Periksa sejarah log masuk (login history) dalam tetapan akaun.
- Semak sebarang e-mel notifikasi mengenai perubahan tetapan akaun yang anda tidak lakukan.
- Lihat rekod transaksi kad kredit atau akaun bank untuk baki yang tidak konsisten.
- Pastikan tiada peranti asing yang disambungkan ke akaun penting anda.
Imbas peranti untuk perisian hasad
Jika anda memuat turun lampiran atau fail daripada e-mel tersebut, peranti anda berkemungkinan besar telah dijangkiti perisian hasad atau virus. Jangan ambil mudah walaupun peranti kelihatan berfungsi seperti biasa.
Jalankan imbasan penuh (full scan) menggunakan perisian antivirus yang dikemas kini untuk mengesan sebarang ancaman tersembunyi. Jika anda tidak yakin dengan kebersihan peranti tersebut, pertimbangkan untuk membuat sandaran (backup) data penting sahaja dan melakukan tetapan semula kilang (factory reset) sebagai langkah keselamatan yang sesuai.
Lapor kepada pihak berkuasa
Jangan biarkan insiden ini berlalu begitu sahaja. Melaporkan e-mel mencurigakan kepada pihak berkuasa membantu dalam menyekat domain atau aktiviti scammer tersebut daripada terus menjebak mangsa lain.
Anda boleh membuat laporan kepada Pusat Respons Scam Kebangsaan (NSRC) di talian 997 atau saluran rasmi penyedia e-mel anda. Pastikan anda mempunyai tangkapan skrin e-mel asal tersebut sebagai bukti sokongan jika perlu.
Soalan lazim
Adakah perlu untuk memadam terus e-mel tersebut selepas saya klik pautan?
Ya, sebaik sahaja anda telah melaporkannya kepada pihak berkuasa atau penyedia e-mel, padamkan e-mel tersebut bagi mengelakkan tersilap klik kali kedua.
